Acâ’ibü’l-Âsâr fî’t-Terâcimi ve’l-Ahbâr
(عجائب الآثار في التراجم والأخبار)

Name: Acâ’ibü’l-Âsâr fî’t-Terâcimi ve’l-Ahbâr
Author: Cebertî

İsim	Acâ’ibü’l-Âsâr fî’t-Terâcimi ve’l-Ahbâr
İsim Orijinal	عجائب الآثار في التراجم والأخبار
Yazar	Cebertî
Yazar Orijinal	الجبرتي، عبد الرحمن بن حسن القاهري الجبرتي
Konu	Genel Afrika tarihi / Coğrafya, tarih ve yardımcı disiplinler
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	235x160-180x100 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	548696
Kayıt Numarası	548696
Lokasyon	Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi
Notlar	1a sayfasında eserin ve müellifin adı yazmaktadır. Mukaddimede müellif ve eser adı zikredilmiştir. Eser dört ciltten oluşmakta olup Mısır’ın 1688-1821arasındaki tarihini incelemektedir. Birinci ciltte XII.yüzyıl başlarından 1190/1776, ikinci ciltte 1190-1212/1776-1798, üçüncü ciltte 1213-1220/1798-1806, dördüncü ciltte ise 1220-1236/1806-1821 tarihleri arasındaki hadiseler ele alınmaktadır. Dördüncü cildin sonunda müellifin esere devam edeceğine dair beyanı bulunmasına rağmen eserine 1821 tarihinden sonra devam edememiştir. Eserde Kavalalı Mehmed Ali Paşa’ya sert eleştiriler yöneltilmesi sebebiyle eserin basımı Kahire’deki yönetim tarafından uzun bir süre yasaklanmış, ilk baskısı müellifin ölümünden yaklaşık 53 sene sonra yapılabilmiştir. 1295/1878’de eserin sadece üçüncü cildi Târîhu’l-Fransaviyye fî Mısr adıyla basılmış, eserin tamamı ilk defa 1297/1879-1880’de Bulak Matbaası’nda basılmıştır. Sonrasında da defalarca basılan eserin 1997 senesinde Abdurrahim Abdurrahman Abdurrahim, 2013’te Shmuel Moreh tarafından tahkikli neşri yapılmıştır. Eser Fransızca ve Rusça’ya çevrilmiştir.1a sayfasında nüshanın demirbaş numarası ve satır sayısı kaydedilmiştir. Nüsha 33formadan oluşmaktadır. 1a sayfasında eserin müellifi Cebertî tarafından Cebertî’nin hattıyla yazılmış Şeyhülislam Ârif Hikmet Bey’e Acâ’ibü’l-Âsâr fî’t-Terâcimi ve’l-Ahbâr adlı bu eseri için verilmiş icâzet kaydı, icazet kaydının altında da Cebertî’nin ve Ârif Hikmet Bey’in mühürleri bulunmaktadır. Bu icazet kaydının yan tarafında yatay bir şekilde yine Cebertî tarafından; babası, Abdurrahman el-‘Îdrûsî, Ahmed ed-Demenhûrî, İbnü’(…), es-Seyyid Murtazâ, Muhammed el-Buhârî ve eş-Şeyh es-Sa‘îdî şeklinde adını zikrettiği hocalarından rivayet ve dirayet kanalıyla almış oldukları için de Şeyhülislam Ârif Hikmet Bey’e icazet verdiğine dair bir kayıt eklenmiştir. Söz başları, bahsi geçecek olan tarihler ve biyografisi anlatılan kişinin adı kırmızı mürekkeple yazılmış, bazı sayfalarda cümleler arasına kırmızı mürekkeple nokta konulmuştur. Sık olmamakla birlikte sayfa kenarlarında tashih kayıtları görülmektedir. Nüsha arabî ve hindî rakamlarla numaralandırılmış olup, hindî rakamlar hatalı olduğundan dolayı kataloglamada arabî rakamlar esas alınmıştır. Nüshanın baş ve son tarafındaki Ia-b sayfaları boştur. Yaprak sonlarında müşirler mevcuttur.Nüshanın şirâzesi dağılmak üzere olup restorasyondan geçmesi gerekmektedir. Mısır’ın 1688-1821arasındaki tarihini inceleyen eser dört ciltten müteşekkil olup, bu nüshada eserin birinci cildi bulunmaktadır. Eserin girişinde kısa bir tarih özeti verildikten sonra 1100/1688-1190-1776 tarihleri arasındaki hadiseler kronolojik tasnifle anlatılmaktadır. Tarihi hadiseler yanında, gündelik olaylara da yer verilen eserin vefeyât kısmında ulema, eşraf ve âyandan vefat eden kimselerin biyografileri kaydedilmiştir.
Örnek Metin	(1b)بسم الله... الحمد لله القديم الأول الذي لا يزول ملكه ولا يتحول... وبعد فيقول الفقير عبد الرحمن بن حسن الجبرتي الحنفي... إني كنت سودت أوراقي حوادث آخر القرن الثاني عشر وما يليه وأوائل الثالث عشر الذي نحن فيه جمعت فيها بعض الوقائع إجمالية وأخرى محققة تفصيلية وغالبها محن أدركناها وأمور شاهدناها واستطردت في ضمن ذلك سوابق سمعتها ومن أفواه المشيخة تلقيتها...(2a)وسميته عجائب الآثار في التراجم والأخبار... اعلم أن علم التاريخ علم يبحث فيه عن معرفة أحوال الطوائف وبلدانهم ورسومهم وعاداتهم وصنائعهم وأشخاصهم وأنسابهم ووفياتهم... (316b)وتلاحقوا في البغي على الفور إلى أن حصل ما حصل ونزل بهم وبالناس ما نزل وسيتلى عليك من ذلك أنبا وأخبار وما حل بالإقليم بسببهم من الخراب والدمارسنة تسعين ومأة وألف
Eser türü	Telif
Tasnif numarası/Konu	962 / Mısır ve Sudan
Koleksiyon no.	V3376
Yaprak, satır, sütun sayısı	I+316+I yk., muhtelif st.
Cilt numarası	1/4
Cilt özellikleri	Siyah deri üzerine ebrulu kağıt kaplı cilt
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih
Telif tarihi	1220
Kaynak/Referans	Bağdatlı İsmâil Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, I, 556; Ömer Rıza Kehhâle, Mu‘cemü’l-Müellifîn, V, 133; Serkîs, Muʿcemü’l-Matbûʿâti’l-Arabiyye ve’l-Muʿarrebe, II, 676; Zirikli, el-A‘lâm, III, 304; DİA, I, 314-315; Halil İbrahim Erol, “Mısır’da Tarihçilik ve Tarih Yazıcılığı (1800-1850)” (Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi, 2019): 116-124
Diğer kayıtlar	İcâzet kaydı, Eserin müellifi Cebertî, Abdurrahman b. Hasan el-Kâhirî el-Cebertî tarafından Şeyhülislam Ârif Hikmet Bey’e Acâ’ibü’l-Âsâr fî’t-Terâcimi ve’l-Ahbâr adlı bu eseri ve babası, Abdurrahman el-‘Îdrûsî, Ahmed ed-Demenhûrî, İbnü’(…), es-Seyyid Murtazâ, Muhammed el-Buhârî ve eş-Şeyh es-Sa‘îdî’den rivayet ve dirayet kanalıyla almış oldukları için icazet verdiğine dair kayıt, 1a
Mühürler	Şahıs mührü, Ahmed Cevdet Paşa , “Ahmed Cevdet” 1a Vakıf mührü, Şeyhülislam Ahmed Ârif Hikmetullah b. İsmetullah el-Hüseynî, “Mimmâ Vakafehu’l-Abdu’l-Fakîr ilâ Rabbihi’l-Ganî Ahmed Ârif Hikmetullah b. İsmetullah el-Hüseynî fî Medîneti’r-Rasûli’l-Kerîm aleyhi ve alâ Âlihi’s-Salâtü ve’t-Teslîm bi-Şarti en lâ Yuhrace an Hızânetihî ve’l-Mü’emmenu Mahmûlun alâ Emânetihî”, 1266, Medine, 1a, 316b Şahıs mührü, Cebertî, Abdurrahman b. Hasan el-Kâhirî el-Cebertî, “Abdurrahman el-Cebertî”, 1186, 1a Teftiş mührü, Kütüphaneler müfettişi, “es-Seyyid Mehmed Tevfîk”, 1a

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Acâ’ibü’l-Âsâr fî’t-Terâcimi ve’l-Ahbâr

(عجائب الآثار في التراجم والأخبار)

Yazar Cebertî

Yazar Orijinal الجبرتي، عبد الرحمن بن حسن القاهري الجبرتي

Konu Genel Afrika tarihi / Coğrafya, tarih ve yardımcı disiplinler

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 235x160-180x100 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 548696

Kayıt Numarası 548696

Lokasyon Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi

Notlar 1a sayfasında eserin ve müellifin adı yazmaktadır. Mukaddimede müellif ve eser adı zikredilmiştir. Eser dört ciltten oluşmakta olup Mısır’ın 1688-1821arasındaki tarihini incelemektedir. Birinci ciltte XII.yüzyıl başlarından 1190/1776, ikinci ciltte 1190-1212/1776-1798, üçüncü ciltte 1213-1220/1798-1806, dördüncü ciltte ise 1220-1236/1806-1821 tarihleri arasındaki hadiseler ele alınmaktadır. Dördüncü cildin sonunda müellifin esere devam edeceğine dair beyanı bulunmasına rağmen eserine 1821 tarihinden sonra devam edememiştir. Eserde Kavalalı Mehmed Ali Paşa’ya sert eleştiriler yöneltilmesi sebebiyle eserin basımı Kahire’deki yönetim tarafından uzun bir süre yasaklanmış, ilk baskısı müellifin ölümünden yaklaşık 53 sene sonra yapılabilmiştir. 1295/1878’de eserin sadece üçüncü cildi Târîhu’l-Fransaviyye fî Mısr adıyla basılmış, eserin tamamı ilk defa 1297/1879-1880’de Bulak Matbaası’nda basılmıştır. Sonrasında da defalarca basılan eserin 1997 senesinde Abdurrahim Abdurrahman Abdurrahim, 2013’te Shmuel Moreh tarafından tahkikli neşri yapılmıştır. Eser Fransızca ve Rusça’ya çevrilmiştir.1a sayfasında nüshanın demirbaş numarası ve satır sayısı kaydedilmiştir. Nüsha 33formadan oluşmaktadır. 1a sayfasında eserin müellifi Cebertî tarafından Cebertî’nin hattıyla yazılmış Şeyhülislam Ârif Hikmet Bey’e Acâ’ibü’l-Âsâr fî’t-Terâcimi ve’l-Ahbâr adlı bu eseri için verilmiş icâzet kaydı, icazet kaydının altında da Cebertî’nin ve Ârif Hikmet Bey’in mühürleri bulunmaktadır. Bu icazet kaydının yan tarafında yatay bir şekilde yine Cebertî tarafından; babası, Abdurrahman el-‘Îdrûsî, Ahmed ed-Demenhûrî, İbnü’(…), es-Seyyid Murtazâ, Muhammed el-Buhârî ve eş-Şeyh es-Sa‘îdî şeklinde adını zikrettiği hocalarından rivayet ve dirayet kanalıyla almış oldukları için de Şeyhülislam Ârif Hikmet Bey’e icazet verdiğine dair bir kayıt eklenmiştir. Söz başları, bahsi geçecek olan tarihler ve biyografisi anlatılan kişinin adı kırmızı mürekkeple yazılmış, bazı sayfalarda cümleler arasına kırmızı mürekkeple nokta konulmuştur. Sık olmamakla birlikte sayfa kenarlarında tashih kayıtları görülmektedir. Nüsha arabî ve hindî rakamlarla numaralandırılmış olup, hindî rakamlar hatalı olduğundan dolayı kataloglamada arabî rakamlar esas alınmıştır. Nüshanın baş ve son tarafındaki Ia-b sayfaları boştur. Yaprak sonlarında müşirler mevcuttur.Nüshanın şirâzesi dağılmak üzere olup restorasyondan geçmesi gerekmektedir. Mısır’ın 1688-1821arasındaki tarihini inceleyen eser dört ciltten müteşekkil olup, bu nüshada eserin birinci cildi bulunmaktadır. Eserin girişinde kısa bir tarih özeti verildikten sonra 1100/1688-1190-1776 tarihleri arasındaki hadiseler kronolojik tasnifle anlatılmaktadır. Tarihi hadiseler yanında, gündelik olaylara da yer verilen eserin vefeyât kısmında ulema, eşraf ve âyandan vefat eden kimselerin biyografileri kaydedilmiştir.

Örnek Metin (1b)بسم الله... الحمد لله القديم الأول الذي لا يزول ملكه ولا يتحول... وبعد فيقول الفقير عبد الرحمن بن حسن الجبرتي الحنفي... إني كنت سودت أوراقي حوادث آخر القرن الثاني عشر وما يليه وأوائل الثالث عشر الذي نحن فيه جمعت فيها بعض الوقائع إجمالية وأخرى محققة تفصيلية وغالبها محن أدركناها وأمور شاهدناها واستطردت في ضمن ذلك سوابق سمعتها ومن أفواه المشيخة تلقيتها...(2a)وسميته عجائب الآثار في التراجم والأخبار... اعلم أن علم التاريخ علم يبحث فيه عن معرفة أحوال الطوائف وبلدانهم ورسومهم وعاداتهم وصنائعهم وأشخاصهم وأنسابهم ووفياتهم... (316b)وتلاحقوا في البغي على الفور إلى أن حصل ما حصل ونزل بهم وبالناس ما نزل وسيتلى عليك من ذلك أنبا وأخبار وما حل بالإقليم بسببهم من الخراب والدمارسنة تسعين ومأة وألف

Eser türü Telif

Tasnif numarası/Konu 962 / Mısır ve Sudan

Koleksiyon no. V3376

Yaprak, satır, sütun sayısı I+316+I yk., muhtelif st.

Cilt numarası 1/4

Cilt özellikleri Siyah deri üzerine ebrulu kağıt kaplı cilt

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih

Telif tarihi 1220

Kaynak/Referans Bağdatlı İsmâil Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, I, 556; Ömer Rıza Kehhâle, Mu‘cemü’l-Müellifîn, V, 133; Serkîs, Muʿcemü’l-Matbûʿâti’l-Arabiyye ve’l-Muʿarrebe, II, 676; Zirikli, el-A‘lâm, III, 304; DİA, I, 314-315; Halil İbrahim Erol, “Mısır’da Tarihçilik ve Tarih Yazıcılığı (1800-1850)” (Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi, 2019): 116-124

Diğer kayıtlar İcâzet kaydı, Eserin müellifi Cebertî, Abdurrahman b. Hasan el-Kâhirî el-Cebertî tarafından Şeyhülislam Ârif Hikmet Bey’e Acâ’ibü’l-Âsâr fî’t-Terâcimi ve’l-Ahbâr adlı bu eseri ve babası, Abdurrahman el-‘Îdrûsî, Ahmed ed-Demenhûrî, İbnü’(…), es-Seyyid Murtazâ, Muhammed el-Buhârî ve eş-Şeyh es-Sa‘îdî’den rivayet ve dirayet kanalıyla almış oldukları için icazet verdiğine dair kayıt, 1a

Mühürler Şahıs mührü, Ahmed Cevdet Paşa , “Ahmed Cevdet” 1a Vakıf mührü, Şeyhülislam Ahmed Ârif Hikmetullah b. İsmetullah el-Hüseynî, “Mimmâ Vakafehu’l-Abdu’l-Fakîr ilâ Rabbihi’l-Ganî Ahmed Ârif Hikmetullah b. İsmetullah el-Hüseynî fî Medîneti’r-Rasûli’l-Kerîm aleyhi ve alâ Âlihi’s-Salâtü ve’t-Teslîm bi-Şarti en lâ Yuhrace an Hızânetihî ve’l-Mü’emmenu Mahmûlun alâ Emânetihî”, 1266, Medine, 1a, 316b Şahıs mührü, Cebertî, Abdurrahman b. Hasan el-Kâhirî el-Cebertî, “Abdurrahman el-Cebertî”, 1186, 1a Teftiş mührü, Kütüphaneler müfettişi, “es-Seyyid Mehmed Tevfîk”, 1a