el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb
(الإعراب عن قواعد الإعراب)

Name: el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb
Author: İbn Hişâm en-Nahvî

İsim	el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb
İsim Orijinal	الإعراب عن قواعد الإعراب
Yazar	İbn Hişâm en-Nahvî
Yazar Orijinal	ابن هشام النحوي، أبو محمد جمال الدين عبد الله بن يوسف بن أحمد المصري الأنصاري
Konu	Afro-Asyatik (Hami-Sami) diller / Diğer diller / Dil ve dilbilim
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	160x105-110x55 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	547079
Kayıt Numarası	547079
Lokasyon	Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi
Notlar	Eserin kısa mukaddimesinde eser ismi, el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb şeklinde; müellif ismi, Cemâleddin İbn Hişâm şeklinde tasrih edilmiştir.Nüsha üzerinde eser ismi IIIa sayfasında İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb şeklinde; 55a sayfasında Kavâ‘idü’l-İ‘râb şeklinde kaydedilmiştir. Müellif ismi, IIIa sayfasında Şeyh Ebû Muhammed Abdullah b. Yusuf eş-Şehîr bi-İbn Hişâm en-Nahvî şeklinde kaydedilmiştir.Müellif ayrıca Muğni’l-Lebîb an Kütübi’l-E‘ârîb adlı eserinin mukaddimesinde (Atıf Efendi / 02611, 1a) incelenen bu esere, “el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb olarak isimlendirilen el-Mukaddimetu’s-Suğrâ” şeklinde atıfta bulunmaktadır. Dolayısıyla müellif eserinden aynı zamanda el-Mukaddimetu’s-Suğrâ olarak bahsetmektedir.Müellif, ana başlıkları “bâb”, alt başlıkları “mes’ele” ibareleriyle belirtmiştir.Eser üzerine bir çalışma kaleme alan Ferhat Arıcı, müellifin diğer eserlerinin telif tarihi ve bu eserlerde, el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb’a yapılan atıflardan hareketle eserin 740/1340 tarihinde yazılmış olabileceğini ifade etmektedir.İbn Hişâm, ihtilaf bulunmayan mevzuları kısaca anlatmaktayken, ihtilaf bulunan mevzuları örnekleyerek ayrıntılı şekilde anlatmaktadır. Müellif incelediği meselelere dair âyet, hadîs ve Arap şiirinden bir çok şevâhid getirmektedir.Eser üzerine şerh, hâşiye, ihtisar, nazma çekme ve şevâhidinin şerhi türünde bir çok çalışma yapılmıştır.Eser, Reşid el-Ubeydî’nin tahkikiyle 1970 yılında Beyrut’ta ve Ali Fevde Nîl’in tahkikiyle 1981 yılında Riyad’da neşredilmiştir. Bunların yanı sıra eserin bir çok neşri yapılmıştır.Kapakların iç tarafı çiçek desenli bez kaplıdır.57b-58a, 62b-63a, 76b-77a ve 78b-79a sayfaları arasında metne dair çeşitli açıklamaların yer aldığı şukkalar vardır.55b-56a sayfalarında metnin etrafı yaldızlı cetvelle çevrelenmiştir. 56b-78a sayfaları arasındaki metnin etrafı kırmızı cetvelle çevrelenmiştir.78b sayfasında metin alanı çevresi cetvellenmiş ve sayfa boş bırakılmıştır.Nüshada sayfa kenarlarında metne dair çeşitli notlar, açıklamalar ve düzeltmeler yer almaktadır.Ana ve alt başlıklar kırmızı mürekkeple yazılmıştır. Nüsha müşirlidir.Nüshanın yaprak numaralandırması hatalıdır. 58’den 60’a atlanmıştır. Bu yanlışlık kayıtta nüshanın toplam yaprak sayısına yansıtılmamıştır. Fakat sayfa numarasının belirtilmesi gerektiği yerlerde (kayıt, mühür vs.) karışıklığa sebep olmamak için nüsha üzerindeki numaralar dikkate alınmıştır.Sayfa kenarlarında Zülf-i Nigâr’ın Kâşifü’l-Kınâ‘ adlı şerhinden alıntılar vardır.55a sayfasında En‘âm Sûresi’nin 127. ayeti kaydedilmiştir.55a sayfasında nüshanın fiyatı olduğu düşünülen “kıymet kuruş 3” şeklinde bir kayıt vardır. Eser, İbn Hişâm’ın i‘râb tahlillerine dair; cümle, câr-mecrûr, kelime ve harf gibi gramer konularını dört başlıkta işlediği telifidir.
Örnek Metin	(55b)بسم الله... قال الشيخ الإمام العالم العامل جمال الدين بن هشام نفع الله المسلمين ببركته هذه فوائد جليلة في قواعد الإعراب تقتفي متأملها جادة الصواب... عملتها عمل من طب لمن حب وسميتها بالإعراب عن قواعد الأعراب ومن الله استمد التوفيق والهداية إلى أقوم طريق بمنه وكرمه وتنحصر في أربعة أبواب الباب الأول في الجملة وأحكامها... (78a)لأن ما لا يوصف لا يعطف عليه عطف البيان كالمضمرات وكثير من المتقدمين يسمون الزايد صلة وبعضهم يسمونه مؤكدا وفي هذا القدر كفاية لمن تأمله والله الموفق والهادي إلى السبيل الخيرات بمنه وكرمه
Eserin diğer adları	el-Mukaddimetu’s-Suğrâ, المقدمة الصغرى
Eser türü	Telif
Tasnif numarası/Konu	492.7 / Arap dili
Koleksiyon no.	V3023/2
Yaprak, satır, sütun sayısı	55b-78a yk., 13 st.
Cilt özellikleri	Kahverengi deri üzerine, salbek şemseli, köşebendleri tezhipli, zencirekli, miklebli ve şirazeli cilt
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih
Kaynak/Referans	Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 512-5; el-Habeşî, Câmi‘u’ş-Şurûh ve’l-Havâşî, II, 1625-33; Ferhat Arıcı, “İbn Hişâm el-Ensârî’nin el-İ‘râb ‘an Kavâ‘idi’l-İ‘râb Adlı Eserindeki Metodu” Doğu Anadolu Sosyal Bilimlerde Eğilimler Dergisi, 4/2, 2020, s. 32-45; DİA, XX, 74-7; XXX, 383-4.
Temellük ve Vakıf kayıtları	Temellük kaydı, Muhammed İsmet b. İbrâhim, 1116, 1aTemellük kaydı, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, 1a
Mühürler	Şahıs mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Tevfîk Deh Yâ Rabb Veliyüddin râ be her Kârî” 1aVakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa” 1175, 1a…182b

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb

(الإعراب عن قواعد الإعراب)

Yazar İbn Hişâm en-Nahvî

Yazar Orijinal ابن هشام النحوي، أبو محمد جمال الدين عبد الله بن يوسف بن أحمد المصري الأنصاري

Konu Afro-Asyatik (Hami-Sami) diller / Diğer diller / Dil ve dilbilim

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 160x105-110x55 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 547079

Kayıt Numarası 547079

Lokasyon Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi

Notlar Eserin kısa mukaddimesinde eser ismi, el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb şeklinde; müellif ismi, Cemâleddin İbn Hişâm şeklinde tasrih edilmiştir.Nüsha üzerinde eser ismi IIIa sayfasında İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb şeklinde; 55a sayfasında Kavâ‘idü’l-İ‘râb şeklinde kaydedilmiştir. Müellif ismi, IIIa sayfasında Şeyh Ebû Muhammed Abdullah b. Yusuf eş-Şehîr bi-İbn Hişâm en-Nahvî şeklinde kaydedilmiştir.Müellif ayrıca Muğni’l-Lebîb an Kütübi’l-E‘ârîb adlı eserinin mukaddimesinde (Atıf Efendi / 02611, 1a) incelenen bu esere, “el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb olarak isimlendirilen el-Mukaddimetu’s-Suğrâ” şeklinde atıfta bulunmaktadır. Dolayısıyla müellif eserinden aynı zamanda el-Mukaddimetu’s-Suğrâ olarak bahsetmektedir.Müellif, ana başlıkları “bâb”, alt başlıkları “mes’ele” ibareleriyle belirtmiştir.Eser üzerine bir çalışma kaleme alan Ferhat Arıcı, müellifin diğer eserlerinin telif tarihi ve bu eserlerde, el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb’a yapılan atıflardan hareketle eserin 740/1340 tarihinde yazılmış olabileceğini ifade etmektedir.İbn Hişâm, ihtilaf bulunmayan mevzuları kısaca anlatmaktayken, ihtilaf bulunan mevzuları örnekleyerek ayrıntılı şekilde anlatmaktadır. Müellif incelediği meselelere dair âyet, hadîs ve Arap şiirinden bir çok şevâhid getirmektedir.Eser üzerine şerh, hâşiye, ihtisar, nazma çekme ve şevâhidinin şerhi türünde bir çok çalışma yapılmıştır.Eser, Reşid el-Ubeydî’nin tahkikiyle 1970 yılında Beyrut’ta ve Ali Fevde Nîl’in tahkikiyle 1981 yılında Riyad’da neşredilmiştir. Bunların yanı sıra eserin bir çok neşri yapılmıştır.Kapakların iç tarafı çiçek desenli bez kaplıdır.57b-58a, 62b-63a, 76b-77a ve 78b-79a sayfaları arasında metne dair çeşitli açıklamaların yer aldığı şukkalar vardır.55b-56a sayfalarında metnin etrafı yaldızlı cetvelle çevrelenmiştir. 56b-78a sayfaları arasındaki metnin etrafı kırmızı cetvelle çevrelenmiştir.78b sayfasında metin alanı çevresi cetvellenmiş ve sayfa boş bırakılmıştır.Nüshada sayfa kenarlarında metne dair çeşitli notlar, açıklamalar ve düzeltmeler yer almaktadır.Ana ve alt başlıklar kırmızı mürekkeple yazılmıştır. Nüsha müşirlidir.Nüshanın yaprak numaralandırması hatalıdır. 58’den 60’a atlanmıştır. Bu yanlışlık kayıtta nüshanın toplam yaprak sayısına yansıtılmamıştır. Fakat sayfa numarasının belirtilmesi gerektiği yerlerde (kayıt, mühür vs.) karışıklığa sebep olmamak için nüsha üzerindeki numaralar dikkate alınmıştır.Sayfa kenarlarında Zülf-i Nigâr’ın Kâşifü’l-Kınâ‘ adlı şerhinden alıntılar vardır.55a sayfasında En‘âm Sûresi’nin 127. ayeti kaydedilmiştir.55a sayfasında nüshanın fiyatı olduğu düşünülen “kıymet kuruş 3” şeklinde bir kayıt vardır. Eser, İbn Hişâm’ın i‘râb tahlillerine dair; cümle, câr-mecrûr, kelime ve harf gibi gramer konularını dört başlıkta işlediği telifidir.

Örnek Metin (55b)بسم الله... قال الشيخ الإمام العالم العامل جمال الدين بن هشام نفع الله المسلمين ببركته هذه فوائد جليلة في قواعد الإعراب تقتفي متأملها جادة الصواب... عملتها عمل من طب لمن حب وسميتها بالإعراب عن قواعد الأعراب ومن الله استمد التوفيق والهداية إلى أقوم طريق بمنه وكرمه وتنحصر في أربعة أبواب الباب الأول في الجملة وأحكامها... (78a)لأن ما لا يوصف لا يعطف عليه عطف البيان كالمضمرات وكثير من المتقدمين يسمون الزايد صلة وبعضهم يسمونه مؤكدا وفي هذا القدر كفاية لمن تأمله والله الموفق والهادي إلى السبيل الخيرات بمنه وكرمه

Eserin diğer adları el-Mukaddimetu’s-Suğrâ, المقدمة الصغرى

Eser türü Telif

Tasnif numarası/Konu 492.7 / Arap dili

Koleksiyon no. V3023/2

Yaprak, satır, sütun sayısı 55b-78a yk., 13 st.

Cilt özellikleri Kahverengi deri üzerine, salbek şemseli, köşebendleri tezhipli, zencirekli, miklebli ve şirazeli cilt

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih

Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 512-5; el-Habeşî, Câmi‘u’ş-Şurûh ve’l-Havâşî, II, 1625-33; Ferhat Arıcı, “İbn Hişâm el-Ensârî’nin el-İ‘râb ‘an Kavâ‘idi’l-İ‘râb Adlı Eserindeki Metodu” Doğu Anadolu Sosyal Bilimlerde Eğilimler Dergisi, 4/2, 2020, s. 32-45; DİA, XX, 74-7; XXX, 383-4.

Temellük ve Vakıf kayıtları Temellük kaydı, Muhammed İsmet b. İbrâhim, 1116, 1aTemellük kaydı, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, 1a

Mühürler Şahıs mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Tevfîk Deh Yâ Rabb Veliyüddin râ be her Kârî” 1aVakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa” 1175, 1a…182b