en-Nüket alâ Muğni’l-Lebîb
(النكت على مغني اللبيب)

Name: en-Nüket alâ Muğni’l-Lebîb
Author: Ebu’l-Abbâs Şihâbüddin Ahmed b. Muhammed b. Ömer el-Hafâcî el-Mısrî

İsim	en-Nüket alâ Muğni’l-Lebîb
İsim Orijinal	النكت على مغني اللبيب
Yazar	Ebu’l-Abbâs Şihâbüddin Ahmed b. Muhammed b. Ömer el-Hafâcî el-Mısrî
Yazar Orijinal	أبو العباس شهاب الدين أحمد بن محمد بن عمر الخفاجي المصري
Konu	Afro-Asyatik (Hami-Sami) diller / Diğer diller / Dil ve dilbilim
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	205x145-150x80 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	547123
Kayıt Numarası	547123
Lokasyon	Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi
Notlar	Eser ve müellif ismi 1a sayfasında, Nüket alâ Muğni’l-Lebîb li-Şihâb el-Hafâcî formunda kaydedilmiştir. Müellifin mukaddimede eserini tavsif ederken esere, en-Nüket alâ Muğni’l-Lebîb ismiyle atıfta bulunmuştur. Müellifin öğrencilerinden eş-Şillî, el-Hafâcî’nin bu eserine Hâşiye ala’l-Muğnî ismiyle atıfta bulunmuştur. Müellifin mukaddimesinde eser hakkında kullandığı sarih ifade eser ismi olarak kaydedilmiştir.Eserin bitiş satırlarında, müellifin 12 Ramazan 1069’da vefat etmesinden ötürü eserini tamamalayamadığı ifade edilmiştir.Eser “kavluhu” şerh metoduyla yazılmıştır. Müellif tevriyeli ve secili mukaddimesinde, İbn Hişâm’ın faziletinden ve Muğni’nin Arap dili gramerindeki öneminden bahsetmektedir.el-Hafâcî’nin yapmış olduğu atıflardan anlaışıdığı kadarıyla, kendisinden önce Muğni’ye şerh yazan ed-Demâmînî, Şumunnî, İbnü’l-Hanbelî, İbnü’l-Molla el-Haskefî gibi şârihlerin şerhlerinden yararlanmıştır.Eser, 2007 yılında Abdülvâhid b. Muhammed b. Abdülharbî tarafından Medine, Câmi‘atü’l- İslâmiyye’de doktora tezi kapsamında “en-Nüket alâ Muğni’l-Lebîb – li-Şihâbüddin el-Hafâcî Dirâse ve Tahkîk” ismiyle tahkik edilmiştir.(قوله) ibareleri kırmızı mürekkeple yazılmıştır.Nüshada sayfa kenarlarında el-Hafâcî’nin alıntıladığı ibarelerin sahiplerinin isimleri kaydedilmiştir.Her yaprağın numaralandırılması ve her on yaprakta bir numaranın belirtilmesi suretiyle nüsha iki defa numaralandırılmıştır. Her yaprakta belirtilen numaralandırma, nüshanın dijital görüntüsünün kapsamlı olmamasından ötürü görünmemektedir. Sayfa numarasının beliritlmesi gereken yerde her on yaprakta belirtilen numaralandırma esas alınmıştır.1a’da nüshanın değişmeden önceki ve şimdiki demirbaş numarası ve satır sayısı 111b’de nüshanın yaprak ve satır sayısı kayıtlıdır.Ib ve nüshanın sonundaki Ia sayfaları boştur.1a’de Muhammed b. Ahmed ed-Derûrî’nin temellük kaydının altında –silinmiş olduğundan ötürü okunamayan- mührün ona ait olduğu tahmin edilmektedir. Eser, İbn Hişâm’ın i‘râb tahlillerine dair; nahiv ilminin bütün konularını içeren, bir giriş ve sekiz bâbdan oluşan Muğni’l-Lebîb an Kütübi’l-E‘ârîb adlı kapsamlı eseri üzerine el-Hafâcî’nin kaleme almış olduğu şerhtir.
Örnek Metin	(1b)بسم الله...وهو حسبي ونعم الوكيل الحمد لله الغني عمن سواه الذي فتح باب كرمه لمن نحاه ورفع على كل حال من انتصب لعبادته ورجاه وشرح صدر من قام دون حواشي بساط عظمته وخفض جناحه رافعا يد ضراعته لوجه عزته...وبعد فهذه حور مقصورة في قصور الأذهان لم ترها عين طالب وأبكار أفكار لم يمر بساحتها خاطر خاطب وثمرة من حدايق الأفهام في نكت على مغني اللبيب لإبن هشام... (111b)قوله الثلث أن تكون عطفة بمنزلة الواو الخ هذا مذهب الأخفش وبعض النحاة وهو غير الكوفيين القايلين بأن إلا الاستثنائية عاطفة كعطف لا ولذا لم يعده من معانيها لأنها لم تخرج عن الاستثناء بالكلية وهذا مقدار ما وجد بخطه مكتوبا ولم يعش بعد وصوله إلى هنا وتوفي حينئذ في اليوم الثاني عشر من رمضان المبارك من شهور سنة تسع وستين بعد الألف من الهجرة
Eser türü	Şerh
Tasnif numarası/Konu	492.7 / Arap dili
Koleksiyon no.	V3051
Yaprak, satır, sütun sayısı	I+111+I yk., 21 st.
Cilt özellikleri	Kestane rengi deri üzerine şemseli, zencirekli, miklebi kopuk (içinde) ve şirazeli cilt
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih
Kaynak/Referans	Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, VI, 617-23; DİA, XV, 72-3; Abdülvâhid b. Muhammed b. Abdülharbî, “en-Nüket alâ Muğni’l-Lebîb – li-Şihâbüddin el-Hafâcî Dirâse ve Tahkîk” (Doktora tezi, Câmi‘atü’l- İslâmiyye, 2007) 1-98; Mustafa Keskin, “Şihâbüddîn el-Hafâcî: Hayatı, İlmi Şahsiyeti ve Eserleri”, Siirt Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 3/ 2, s. 101-130.
Temellük ve Vakıf kayıtları	Temellük kaydı, Rumeli Kazaskeri Zeynelâbidîn, 1aTemellük kaydı, Muhammed b. Ahmed ed-Derûrî, 1aTemellük kaydı, Veliyyüddin Efendizâde, Mehmed Emîn Efendi, 1a
Mühürler	Vakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa” 1175, 1a…111bMühür, okunamadı, 1a

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

en-Nüket alâ Muğni’l-Lebîb

(النكت على مغني اللبيب)

Yazar Ebu’l-Abbâs Şihâbüddin Ahmed b. Muhammed b. Ömer el-Hafâcî el-Mısrî

Yazar Orijinal أبو العباس شهاب الدين أحمد بن محمد بن عمر الخفاجي المصري

Konu Afro-Asyatik (Hami-Sami) diller / Diğer diller / Dil ve dilbilim

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 205x145-150x80 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 547123

Kayıt Numarası 547123

Lokasyon Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi

Notlar Eser ve müellif ismi 1a sayfasında, Nüket alâ Muğni’l-Lebîb li-Şihâb el-Hafâcî formunda kaydedilmiştir. Müellifin mukaddimede eserini tavsif ederken esere, en-Nüket alâ Muğni’l-Lebîb ismiyle atıfta bulunmuştur. Müellifin öğrencilerinden eş-Şillî, el-Hafâcî’nin bu eserine Hâşiye ala’l-Muğnî ismiyle atıfta bulunmuştur. Müellifin mukaddimesinde eser hakkında kullandığı sarih ifade eser ismi olarak kaydedilmiştir.Eserin bitiş satırlarında, müellifin 12 Ramazan 1069’da vefat etmesinden ötürü eserini tamamalayamadığı ifade edilmiştir.Eser “kavluhu” şerh metoduyla yazılmıştır. Müellif tevriyeli ve secili mukaddimesinde, İbn Hişâm’ın faziletinden ve Muğni’nin Arap dili gramerindeki öneminden bahsetmektedir.el-Hafâcî’nin yapmış olduğu atıflardan anlaışıdığı kadarıyla, kendisinden önce Muğni’ye şerh yazan ed-Demâmînî, Şumunnî, İbnü’l-Hanbelî, İbnü’l-Molla el-Haskefî gibi şârihlerin şerhlerinden yararlanmıştır.Eser, 2007 yılında Abdülvâhid b. Muhammed b. Abdülharbî tarafından Medine, Câmi‘atü’l- İslâmiyye’de doktora tezi kapsamında “en-Nüket alâ Muğni’l-Lebîb – li-Şihâbüddin el-Hafâcî Dirâse ve Tahkîk” ismiyle tahkik edilmiştir.(قوله) ibareleri kırmızı mürekkeple yazılmıştır.Nüshada sayfa kenarlarında el-Hafâcî’nin alıntıladığı ibarelerin sahiplerinin isimleri kaydedilmiştir.Her yaprağın numaralandırılması ve her on yaprakta bir numaranın belirtilmesi suretiyle nüsha iki defa numaralandırılmıştır. Her yaprakta belirtilen numaralandırma, nüshanın dijital görüntüsünün kapsamlı olmamasından ötürü görünmemektedir. Sayfa numarasının beliritlmesi gereken yerde her on yaprakta belirtilen numaralandırma esas alınmıştır.1a’da nüshanın değişmeden önceki ve şimdiki demirbaş numarası ve satır sayısı 111b’de nüshanın yaprak ve satır sayısı kayıtlıdır.Ib ve nüshanın sonundaki Ia sayfaları boştur.1a’de Muhammed b. Ahmed ed-Derûrî’nin temellük kaydının altında –silinmiş olduğundan ötürü okunamayan- mührün ona ait olduğu tahmin edilmektedir. Eser, İbn Hişâm’ın i‘râb tahlillerine dair; nahiv ilminin bütün konularını içeren, bir giriş ve sekiz bâbdan oluşan Muğni’l-Lebîb an Kütübi’l-E‘ârîb adlı kapsamlı eseri üzerine el-Hafâcî’nin kaleme almış olduğu şerhtir.

Örnek Metin (1b)بسم الله...وهو حسبي ونعم الوكيل الحمد لله الغني عمن سواه الذي فتح باب كرمه لمن نحاه ورفع على كل حال من انتصب لعبادته ورجاه وشرح صدر من قام دون حواشي بساط عظمته وخفض جناحه رافعا يد ضراعته لوجه عزته...وبعد فهذه حور مقصورة في قصور الأذهان لم ترها عين طالب وأبكار أفكار لم يمر بساحتها خاطر خاطب وثمرة من حدايق الأفهام في نكت على مغني اللبيب لإبن هشام... (111b)قوله الثلث أن تكون عطفة بمنزلة الواو الخ هذا مذهب الأخفش وبعض النحاة وهو غير الكوفيين القايلين بأن إلا الاستثنائية عاطفة كعطف لا ولذا لم يعده من معانيها لأنها لم تخرج عن الاستثناء بالكلية وهذا مقدار ما وجد بخطه مكتوبا ولم يعش بعد وصوله إلى هنا وتوفي حينئذ في اليوم الثاني عشر من رمضان المبارك من شهور سنة تسع وستين بعد الألف من الهجرة

Eser türü Şerh

Tasnif numarası/Konu 492.7 / Arap dili

Koleksiyon no. V3051

Yaprak, satır, sütun sayısı I+111+I yk., 21 st.

Cilt özellikleri Kestane rengi deri üzerine şemseli, zencirekli, miklebi kopuk (içinde) ve şirazeli cilt

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih

Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, VI, 617-23; DİA, XV, 72-3; Abdülvâhid b. Muhammed b. Abdülharbî, “en-Nüket alâ Muğni’l-Lebîb – li-Şihâbüddin el-Hafâcî Dirâse ve Tahkîk” (Doktora tezi, Câmi‘atü’l- İslâmiyye, 2007) 1-98; Mustafa Keskin, “Şihâbüddîn el-Hafâcî: Hayatı, İlmi Şahsiyeti ve Eserleri”, Siirt Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 3/ 2, s. 101-130.

Temellük ve Vakıf kayıtları Temellük kaydı, Rumeli Kazaskeri Zeynelâbidîn, 1aTemellük kaydı, Muhammed b. Ahmed ed-Derûrî, 1aTemellük kaydı, Veliyyüddin Efendizâde, Mehmed Emîn Efendi, 1a

Mühürler Vakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa” 1175, 1a…111bMühür, okunamadı, 1a