Miftâhu’l-Gayb.
(مفتاح الغيب)

Name: Miftâhu’l-Gayb.
Author: Sadreddin Konevî

İsim	Miftâhu’l-Gayb.
İsim Orijinal	مفتاح الغيب
Yazar	Sadreddin Konevî
Yazar Orijinal	صدر الدين القونوي، أبو المعالي صدر الدين محمد بن إسحق بن محمد الملطي
Konu	İslam dini ve İslam ilimleri.
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	180x130-125x90 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	248409
Kayıt Numarası	248409
Lokasyon	Süleymaniye Kütüphanesi/Hüseyin Şemsi-Fatih Güneren
Notlar	Türkiye kütüphanelerinde birçok yazma nüshası olan eserin tam adı “Miftâhu Gaybi’l-Cemʿi ve’l-Vücûd fi’l-Keşfi ve’ş-Şühûd”dur ve Miftâhu’l-Gayb ismiyle şöhret bulmuştur. Eser üzerine birçok şerh yazılmıştır. Molla Fenârî’nin, “Misbâhu’l-Üns beyne’l-Maʿkûl ve’l-Meşhûd fî Şerhi Miftâhi Gaybi’l-Cem‘i ve’l-Vücûd”u, Kutbuddinzâde el-İznikî’nin “Fethu Miftâhu’l-Gayb”ı, Ahmed b. Abdullah el-Kırımî’nin “Şerhu Miftâhu’l-Gayb”ı, Osman Fazlı Atpazarî’nin “Misbâhu’l-Kalb fî Şerhi Miftâhi’l-Gayb”ı ve Mevczâde Abdurrahman Rahmi el-Bursevî’nin “Şerhu Miftâhu’l-Gayb” bunlardan en meşhurlarıdır. Muhammed Hâcevî 1995 yılında eseri tahkik ederek Fenârî şerhi ile birlikte Tahran’da yayımlamıştır. Hâcevî tarafından Farsçaya da çevrilen eser, Ekrem Demirli tarafından 2002 yılında “Tasavvuf Metafiziği: Miftâh-ı Gaybi’l-cem ve’l-vücûd” ismiyle Türkçeye, Stephane Ruspoli tarafından 1978 yılında kısmî olarak Fransızcaya tercüme edilmiştir. Eserin Türkiye kütüphanelerinde (Pertev Paşa/00278, H. Çelebi/00532-002 ve Ayasofya/02089) Şeyh Ahmed-i İlâhî’ye nispet edilen Farsça bir tercümesi bulunmaktadır.Eser Arapça ve Farsça kaleme alınmış tasavvufî eserleri ihtiva eden nüshada beşinci sırada yer almaktadır. Ia sayfasında nüshanın koleksiyon adı ve demirbaş numarası kayıtlıdır. 1a sayfasına nüshadaki eserlerin isimleri sayfa numaraları verilerek kaydedilmiştir. Bölüm başlıklarının yazımında ve cümle başlarını vurgulamak için kullanılan üst çizgilerde kırmızı mürekkep kullanılmıştır. Sayfa kenarlarına Fenârî ve Kırımî gibi şârihlerin şerhlerinden açıklamalar, tashih notları ve nüsha farkları kaydedilmiştir. Nüsha hem Arabî hem de sayfanın üst ve altında olmak üzere Hindî rakamlarla numaralandırılmıştır. Nüshada 17 numaralı yaprağa numara atanmamıştır. Bu yanlışlık kayıtta nüshanın toplam yaprak sayısına yansıtılmamıştır. Fakat sayfa numarasının belirtilmesi gerektiği yerlerde (kayıt, mühür vs.) karışıklığa sebep olmamak için nüsha üzerindeki Arabî numaralar dikkate alınmıştır. 117 numaralı yapraktan sonra boş bir yaprak bulunmaktadır. 118a sayfasına nüshada yer alan altıncı metnin adı kaydedilmiştir.117b sayfasına Hz. Peygamber’in (s.a.v) fiziksel özelliklerine dair satır altı Türkçe tercümeli Arapça hilye-i şerîf metni yazılmıştır. Konevî’nin en önemli eseri olarak kabul edilen Miftâhu’l-Gayb, tasavvufa ilmî bir hüviyet kazandırarak onun, ilimler tasnif içerisindeki yerini ortaya koymak amacıyla kaleme alınmıştır. Bu amaca matuf olarak müellif ilm-i ilâhî olarak nitelediği tasavvufun kural ve ölçüleri olan bir ilim olduğunu belirterek konu, mesele ve ilkelerini açıklar. Bir mukaddime, giriş, on bir bölüm ve bir hâtimeden meydana gelen eserde metafiziğin temel meseleleri ile birlikte amâ, nefes-i rahmânî, a‘yân-ı sâbite, arş, kürsî, akıl, nefis, levha, kalem gibi kavramlar ile Hakk’ın âlemle ve insanla irtibatı, bilgi-amel ilişkisi gibi konular ele alınmıştır. Hâtime kısmında ise insan-ı kâmilin özelliklerine, insanın yaratılışı ve yaratılış gayesine dair on yedi soruya yanıt verilmiştir.
Örnek Metin	(60b)بسم الله الرحمن الرحيم وصلى الله على الصفوة من عباده كافة وعلى سيدنا محمد وآله وصحبه خاصة اللهم أحمد نفسك عمن أمرته أن يتخذك وكيلا حمدا عائدا منك إليك متخذا بك ولا منقسما ولا مفصولا ليكون مستوعبا فضيلة كل حمد مكملة تكميلا وصل اللهم على من وجدنا في قصدنا نحوك به إليك سبيلا سيدنا محمد وآله كما صليت على من اتخذته لك خليلا... وبعد فإن العلوم منها أمهات أصلية وفروع تفصيلية وتشترك في أن لكل واحد منها موضوعا ومبادي ومسائل... (117b)عوضا كل فائت وتول كل أمر تضيفه إلينا بنفسك ولا تحجبنا في كل ما تقيمنا فيه من حضرات قدسك وحلاوة شهودك وأنسك آمين والحمد لله وسلام على عباده الذين اصطفى كافة وعلى سيدنا محمد وآله والكمل من إخوانه وورثته خاصة وعلى إمامنا ومفتاح قفل نشأتنا ورحمة الله وبركاته
Eser türü	Telif.
Tasnif numarası/Konu	297.7 / Tasavvuf ve tarikatlar
Koleksiyon no.	00081-005
Yaprak, satır, sütun sayısı	61b-118b yk., 18 st. ;
Cilt özellikleri	Bordo bez kaplı cilt.
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur.
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih.
Kaynak/Referans	DİA, XXXV, 424; Betül Gürer, “Sürgün Bir Şeyhe Armağan Atpazarî Kutup Osman Kitabı,” içinde Sürgünde Bir Osmanlı Takipçisi: Osman Fazlı Atpazarî ve Osmanlı Düşüncesindeki İzleri, ed. İsmail Güleç, Ali Namlı ve Ömer Said Güler (İstanbul: Kıbrıs Sosyal Bilimler Üniversitesi Yayınları, 2019), 133-37; Bursalı Mehmed Tâhir, Osmanlı Müellifleri, I, 263.

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Miftâhu’l-Gayb.

(مفتاح الغيب)

Yazar Sadreddin Konevî

Yazar Orijinal صدر الدين القونوي، أبو المعالي صدر الدين محمد بن إسحق بن محمد الملطي

Konu İslam dini ve İslam ilimleri.

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 180x130-125x90 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 248409

Kayıt Numarası 248409

Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Hüseyin Şemsi-Fatih Güneren

Notlar Türkiye kütüphanelerinde birçok yazma nüshası olan eserin tam adı “Miftâhu Gaybi’l-Cemʿi ve’l-Vücûd fi’l-Keşfi ve’ş-Şühûd”dur ve Miftâhu’l-Gayb ismiyle şöhret bulmuştur. Eser üzerine birçok şerh yazılmıştır. Molla Fenârî’nin, “Misbâhu’l-Üns beyne’l-Maʿkûl ve’l-Meşhûd fî Şerhi Miftâhi Gaybi’l-Cem‘i ve’l-Vücûd”u, Kutbuddinzâde el-İznikî’nin “Fethu Miftâhu’l-Gayb”ı, Ahmed b. Abdullah el-Kırımî’nin “Şerhu Miftâhu’l-Gayb”ı, Osman Fazlı Atpazarî’nin “Misbâhu’l-Kalb fî Şerhi Miftâhi’l-Gayb”ı ve Mevczâde Abdurrahman Rahmi el-Bursevî’nin “Şerhu Miftâhu’l-Gayb” bunlardan en meşhurlarıdır. Muhammed Hâcevî 1995 yılında eseri tahkik ederek Fenârî şerhi ile birlikte Tahran’da yayımlamıştır. Hâcevî tarafından Farsçaya da çevrilen eser, Ekrem Demirli tarafından 2002 yılında “Tasavvuf Metafiziği: Miftâh-ı Gaybi’l-cem ve’l-vücûd” ismiyle Türkçeye, Stephane Ruspoli tarafından 1978 yılında kısmî olarak Fransızcaya tercüme edilmiştir. Eserin Türkiye kütüphanelerinde (Pertev Paşa/00278, H. Çelebi/00532-002 ve Ayasofya/02089) Şeyh Ahmed-i İlâhî’ye nispet edilen Farsça bir tercümesi bulunmaktadır.Eser Arapça ve Farsça kaleme alınmış tasavvufî eserleri ihtiva eden nüshada beşinci sırada yer almaktadır. Ia sayfasında nüshanın koleksiyon adı ve demirbaş numarası kayıtlıdır. 1a sayfasına nüshadaki eserlerin isimleri sayfa numaraları verilerek kaydedilmiştir. Bölüm başlıklarının yazımında ve cümle başlarını vurgulamak için kullanılan üst çizgilerde kırmızı mürekkep kullanılmıştır. Sayfa kenarlarına Fenârî ve Kırımî gibi şârihlerin şerhlerinden açıklamalar, tashih notları ve nüsha farkları kaydedilmiştir. Nüsha hem Arabî hem de sayfanın üst ve altında olmak üzere Hindî rakamlarla numaralandırılmıştır. Nüshada 17 numaralı yaprağa numara atanmamıştır. Bu yanlışlık kayıtta nüshanın toplam yaprak sayısına yansıtılmamıştır. Fakat sayfa numarasının belirtilmesi gerektiği yerlerde (kayıt, mühür vs.) karışıklığa sebep olmamak için nüsha üzerindeki Arabî numaralar dikkate alınmıştır. 117 numaralı yapraktan sonra boş bir yaprak bulunmaktadır. 118a sayfasına nüshada yer alan altıncı metnin adı kaydedilmiştir.117b sayfasına Hz. Peygamber’in (s.a.v) fiziksel özelliklerine dair satır altı Türkçe tercümeli Arapça hilye-i şerîf metni yazılmıştır. Konevî’nin en önemli eseri olarak kabul edilen Miftâhu’l-Gayb, tasavvufa ilmî bir hüviyet kazandırarak onun, ilimler tasnif içerisindeki yerini ortaya koymak amacıyla kaleme alınmıştır. Bu amaca matuf olarak müellif ilm-i ilâhî olarak nitelediği tasavvufun kural ve ölçüleri olan bir ilim olduğunu belirterek konu, mesele ve ilkelerini açıklar. Bir mukaddime, giriş, on bir bölüm ve bir hâtimeden meydana gelen eserde metafiziğin temel meseleleri ile birlikte amâ, nefes-i rahmânî, a‘yân-ı sâbite, arş, kürsî, akıl, nefis, levha, kalem gibi kavramlar ile Hakk’ın âlemle ve insanla irtibatı, bilgi-amel ilişkisi gibi konular ele alınmıştır. Hâtime kısmında ise insan-ı kâmilin özelliklerine, insanın yaratılışı ve yaratılış gayesine dair on yedi soruya yanıt verilmiştir.

Örnek Metin (60b)بسم الله الرحمن الرحيم وصلى الله على الصفوة من عباده كافة وعلى سيدنا محمد وآله وصحبه خاصة اللهم أحمد نفسك عمن أمرته أن يتخذك وكيلا حمدا عائدا منك إليك متخذا بك ولا منقسما ولا مفصولا ليكون مستوعبا فضيلة كل حمد مكملة تكميلا وصل اللهم على من وجدنا في قصدنا نحوك به إليك سبيلا سيدنا محمد وآله كما صليت على من اتخذته لك خليلا... وبعد فإن العلوم منها أمهات أصلية وفروع تفصيلية وتشترك في أن لكل واحد منها موضوعا ومبادي ومسائل... (117b)عوضا كل فائت وتول كل أمر تضيفه إلينا بنفسك ولا تحجبنا في كل ما تقيمنا فيه من حضرات قدسك وحلاوة شهودك وأنسك آمين والحمد لله وسلام على عباده الذين اصطفى كافة وعلى سيدنا محمد وآله والكمل من إخوانه وورثته خاصة وعلى إمامنا ومفتاح قفل نشأتنا ورحمة الله وبركاته

Eser türü Telif.

Tasnif numarası/Konu 297.7 / Tasavvuf ve tarikatlar

Koleksiyon no. 00081-005

Yaprak, satır, sütun sayısı 61b-118b yk., 18 st. ;

Cilt özellikleri Bordo bez kaplı cilt.

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih.

Kaynak/Referans DİA, XXXV, 424; Betül Gürer, “Sürgün Bir Şeyhe Armağan Atpazarî Kutup Osman Kitabı,” içinde Sürgünde Bir Osmanlı Takipçisi: Osman Fazlı Atpazarî ve Osmanlı Düşüncesindeki İzleri, ed. İsmail Güleç, Ali Namlı ve Ömer Said Güler (İstanbul: Kıbrıs Sosyal Bilimler Üniversitesi Yayınları, 2019), 133-37; Bursalı Mehmed Tâhir, Osmanlı Müellifleri, I, 263.