Risâle fî Tevcîhi’t-Teşbîhi’l-Vârid fi’s-Salâti’l-İbrâhimiyye.
(رسالة في توجيه التشبيه الوارد في الصلاة الإبراهيمية.)

Name: Risâle fî Tevcîhi’t-Teşbîhi’l-Vârid fi’s-Salâti’l-İbrâhimiyye.
Author: Celâleddin ed-Devvânî

İsim	Risâle fî Tevcîhi’t-Teşbîhi’l-Vârid fi’s-Salâti’l-İbrâhimiyye.
İsim Orijinal	رسالة في توجيه التشبيه الوارد في الصلاة الإبراهيمية.
Yazar	Celâleddin ed-Devvânî
Yazar Orijinal	جلال الدين الدواني، أبو عبد الله محمد بن أسعد بن محمد الدواني الصديقي
Konu	Akâid ve Kelâm / İslam dini ve İslam ilimleri
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	186x132-133x66 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	291476
Kayıt Numarası	291476
Lokasyon	Süleymaniye Kütüphanesi/Karaçelebizade
Notlar	Eser adı Keşfu’z-Zunûn’da رسالة في التشبيهات الواقعة في دعاء الصلوات, Hediyyetü’l-Ârifîn’de رِسالة في التشبيهات الواقعة في دعاء الصلاة ismiyle kaydedilmiştir. Eser nüshalarının çoğunda, Keşfu’z-Zunûn’da ve Hediyyetü’l-Ârifîn’de Celâleddin ed-Devvânî'ye nisbet edilmiştir. Yine azımsanmayacak kadar nüshada Kemâlpaşazâde (İbn Kemâl), Şemseddin Ahmed b. Süleyman b. Kemâl’e nisbet edilmiştir. Ancak kaynaklarda eserin Kemalpaşazâde’ye ait olduğuna veya bu konuda bir eser yazdığına dair bir veriye ulaşılamamıştır. Bazı akademik makalelerde yazma nüshalarında eserin Kemalpaşazâde’ye nisbet edilmesi sebebiyle Kemalpaşazâde’nin eserleri arasında zikredilmiştir. Ayrıca Mecmû‘u’r-Resâ’il’de Kemalpaşazâde’ye nisbet edilen iki nüshasına dayanarak yayımlanmıştır. Şehid Ali Paşa / 00542-004 demirbaş numaralı nüshada eserin başında önce Kemalpaşazâde’nin adı yazılmış, sonra üzeri çizilerek Celaleleddin ed-Devvânî olarak düzeltilmiştir. Bazı nüshalarda müellifin mukaddimede övgüyle bahsettiği Abdurrahman el-Hüseynî es-Sünnî ismi müellif zannedilerek kaydedilmiştir ki bu hatalıdır. Harun Anay Celaleleddin ed-Devvânî’nin eserlerine ayrıntılı olarak yer verdiği doktora tezinde eserin Kemalpaşazâde’ye de nisbet edildiğinden bahsetmeksizin eseri ed-Devvânî’ye nisbet etmiştir. Sonuç olarak nüshalarında azımsanmayacak derecede Kemalpaşazâde’ye nisbet bulunsa da, kahir ekseriyetinin ed-Devvâni'ye nisbet edilmesi ve Keşfu'z-Zunun'da eserin başının da zikredilerek ed-Devvani'ye nisbet edilmesi sebebiyle eserin ed-Devvâni'ye ait olma ihtimalinin daha yüksek olduğu kanaatine ulaşılmış ve müellif adı olarak Celaleleddin ed-Devvânî kaydedilmiştir. Eserin mukaddimesinden anlaşıldığına göre müellifin övgüyle bahsettiği Seyyid Abdurrahman el-Hüseynî es-Sünnî isimli zatın salli-bârik dularında yer alan Hz. Muhammed ve âline olan duanın, Hz. İbrahim ve âline olan duadan daha az ve derece itibariyle daha aşağıda olduğuna dair tartışmaların çoğaldığını söylemesi üzerine müellif bu risâleyi yazmaya karar vermiştir. Metinde net olmamakla birlikte eserin mukaddimede adı geçen kişinin müellife bu konudaki tartışmalardan bahsedip görüşünü sorması üzerine kaleme alınmış olması muhtemeldir. Veliyyüddin Efendi/ V3236/21 demirbaş numaralı nüshasında eserin başlangıcında da Celâleddîn ed-Devvânî’nin salli-bârik dualarındaki teşbihin keyfiyetine dair bir soruya cevaben eseri kaleme almış olduğuna dair bir kayıt bulunmaktadır. Pertev Paşa 00582-003 demirbaş numaralı nüshada yer alan eser bu risâlenin şerhidir. Bu nüshanın tespit fişinde eserin müellifi ed-Devvânî, şârihi Kemalpaşazâde olarak kaydedilmiştir. Eserin başlangıç kısmı da Kemalpaşazâde’nin risalelerdeki üslubuyla benzerlik göstermektedir. Ancak yazma eserler portalinde yapılan araştırmada bu şerhin başka bir nüshasına ulaşılamamıştır. Kaynaklarda da buna dair bir bilgi bulunmaması sebebiyle eseri şerh edenin Kemalpaşazâde olduğuna dair bilgi teyit edilememiştir.Nüshanın bulunduğu koleksiyon adı ve demirbaş numarası 1a sayfasında kayıtlıdır. Söz başlarının üzerine kırmızı mürekkeple çizgi konulmuştur. Sayfa kenarlarında tashihler ve ta‘lîkât yer almaktadır. Nüsha arabî ve hindî rakamlarla numaralandırılmıştır. Hindî rakamlarda hatalar bulunduğundan dolayı kayıtta arabî rakamlar esas alınmıştır. Sayfa kenarlarında müşirler mevcuttur. Cilt özellikleri ve boyut bilgisi Süleymaniye Kütüphanesi tespit fişinden alınmıştır.Nüshanın bulunduğu koleksiyon adı ve demirbaş numarası 1a sayfasında kayıtlıdır. Söz başlarının üzerine kırmızı mürekkeple çizgi konulmuştur. Sayfa kenarlarında tashihler ve ta‘lîkât yer almaktadır. Nüsha arabî ve hindî rakamlarla numaralandırılmıştır. Hindî rakamlarda hatalar bulunduğundan dolayı kayıtta arabî rakamlar esas alınmıştır. Sayfa kenarlarında müşirler mevcuttur. Cilt özellikleri ve boyut bilgisi Süleymaniye Kütüphanesi tespit fişinden alınmıştır. Allahümme Salli ve Allahümme Bârik kelimeleriyle başlayan Salli-Bârik duaları olarak da bilinen dualarda yer alan Hz. Muhammed ve âline olan duanın, Hz. İbrahim ve âline olan duadan daha az ve derece itibariyle daha aşağıda olduğuna dair tartışmalar üzerine duadaki teşbihin yönüne dair kaleme alınmış bir risaledir.
Örnek Metin	(98a)وله الحمد وعلى نبيه الصلوة والسلام وعلى آله وصحبه الكرام سمعت السيد الأجل... عبد الرحمن الحسيني السني... قال أكثر أقوال العلماء في توجيه التشبيه الذى يتضمنه قولنا اللهم صلى على محمد وعلى آل محمد كما صليت على إبراهيم وعلى آل إبراهيم من حيث أن هذه العبارة تقتضي أن يكون الصلوة على النبي عليه أفضل الصلواة والتسلمات وعلى آله أقل وأدون من الصلوة على إبراهيم إذ وجه الشبه يكون أقوى في المشبه به من المشبه ويخطر ببالي أن يجعل وجه الشبه كون كل من الصلوتين أفضل من الصلوة على السابقين فيكون الصلوة على سيد المرسلين أفضل من الصلوة على السابقين عليه (98b)إذ هذا المعنى لا يعلم من هذه العبارة إلا بهذا الوجه كما لا يخفى على من له أدنى فطانة والله تعالى الموفق والمعين
Eser türü	Telif.
Tasnif numarası/Konu	297.44 / Hz. Muhammed’in nübüvvetinin sıhhati
Koleksiyon no.	00356-007
Yaprak, satır, sütun sayısı	98a-b yk., 21st. ;
Cilt özellikleri	Siyah meşin cilt.
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur.
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Ta‘lîk.
Kaynak/Referans	Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 853; Bağdatlı İsmâil Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, II, 224; Harun Anay, “Celâleddin Devvânî Hayatı, Eserleri, Ahlak ve Siyaset Düşüncesi” (Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi, 1994):147-148
Mühürler	Vakıf mührü, Karaçelebizâde Hüsâmeddin Hüseyin Efendi, “Vakafe’l-Mevlâ el-Fâzıl Hüsâmeddin eş-Şehîr bi-Karaçelebizâde el-Munfasıl an Kazâ’i Asâkir-i Rumeli li-Evlâdihî sümme li-Evlâdi Evlâdihî’l-Ulemâ’ sümme ve sümme sümme”, 1022, 1a, 35a, 54aVakıf mührü, Karaçelebizâde Hüsâmeddin Hüseyin Efendi, “Vakafe Hüseyin eş-Şehîr bi-Karaçelebizâde”, 96a, 169a

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Risâle fî Tevcîhi’t-Teşbîhi’l-Vârid fi’s-Salâti’l-İbrâhimiyye.

(رسالة في توجيه التشبيه الوارد في الصلاة الإبراهيمية.)

Yazar Celâleddin ed-Devvânî

Yazar Orijinal جلال الدين الدواني، أبو عبد الله محمد بن أسعد بن محمد الدواني الصديقي

Konu Akâid ve Kelâm / İslam dini ve İslam ilimleri

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 186x132-133x66 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 291476

Kayıt Numarası 291476

Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Karaçelebizade

Notlar Eser adı Keşfu’z-Zunûn’da رسالة في التشبيهات الواقعة في دعاء الصلوات, Hediyyetü’l-Ârifîn’de رِسالة في التشبيهات الواقعة في دعاء الصلاة ismiyle kaydedilmiştir. Eser nüshalarının çoğunda, Keşfu’z-Zunûn’da ve Hediyyetü’l-Ârifîn’de Celâleddin ed-Devvânî'ye nisbet edilmiştir. Yine azımsanmayacak kadar nüshada Kemâlpaşazâde (İbn Kemâl), Şemseddin Ahmed b. Süleyman b. Kemâl’e nisbet edilmiştir. Ancak kaynaklarda eserin Kemalpaşazâde’ye ait olduğuna veya bu konuda bir eser yazdığına dair bir veriye ulaşılamamıştır. Bazı akademik makalelerde yazma nüshalarında eserin Kemalpaşazâde’ye nisbet edilmesi sebebiyle Kemalpaşazâde’nin eserleri arasında zikredilmiştir. Ayrıca Mecmû‘u’r-Resâ’il’de Kemalpaşazâde’ye nisbet edilen iki nüshasına dayanarak yayımlanmıştır. Şehid Ali Paşa / 00542-004 demirbaş numaralı nüshada eserin başında önce Kemalpaşazâde’nin adı yazılmış, sonra üzeri çizilerek Celaleleddin ed-Devvânî olarak düzeltilmiştir. Bazı nüshalarda müellifin mukaddimede övgüyle bahsettiği Abdurrahman el-Hüseynî es-Sünnî ismi müellif zannedilerek kaydedilmiştir ki bu hatalıdır. Harun Anay Celaleleddin ed-Devvânî’nin eserlerine ayrıntılı olarak yer verdiği doktora tezinde eserin Kemalpaşazâde’ye de nisbet edildiğinden bahsetmeksizin eseri ed-Devvânî’ye nisbet etmiştir. Sonuç olarak nüshalarında azımsanmayacak derecede Kemalpaşazâde’ye nisbet bulunsa da, kahir ekseriyetinin ed-Devvâni'ye nisbet edilmesi ve Keşfu'z-Zunun'da eserin başının da zikredilerek ed-Devvani'ye nisbet edilmesi sebebiyle eserin ed-Devvâni'ye ait olma ihtimalinin daha yüksek olduğu kanaatine ulaşılmış ve müellif adı olarak Celaleleddin ed-Devvânî kaydedilmiştir. Eserin mukaddimesinden anlaşıldığına göre müellifin övgüyle bahsettiği Seyyid Abdurrahman el-Hüseynî es-Sünnî isimli zatın salli-bârik dularında yer alan Hz. Muhammed ve âline olan duanın, Hz. İbrahim ve âline olan duadan daha az ve derece itibariyle daha aşağıda olduğuna dair tartışmaların çoğaldığını söylemesi üzerine müellif bu risâleyi yazmaya karar vermiştir. Metinde net olmamakla birlikte eserin mukaddimede adı geçen kişinin müellife bu konudaki tartışmalardan bahsedip görüşünü sorması üzerine kaleme alınmış olması muhtemeldir. Veliyyüddin Efendi/ V3236/21 demirbaş numaralı nüshasında eserin başlangıcında da Celâleddîn ed-Devvânî’nin salli-bârik dualarındaki teşbihin keyfiyetine dair bir soruya cevaben eseri kaleme almış olduğuna dair bir kayıt bulunmaktadır. Pertev Paşa 00582-003 demirbaş numaralı nüshada yer alan eser bu risâlenin şerhidir. Bu nüshanın tespit fişinde eserin müellifi ed-Devvânî, şârihi Kemalpaşazâde olarak kaydedilmiştir. Eserin başlangıç kısmı da Kemalpaşazâde’nin risalelerdeki üslubuyla benzerlik göstermektedir. Ancak yazma eserler portalinde yapılan araştırmada bu şerhin başka bir nüshasına ulaşılamamıştır. Kaynaklarda da buna dair bir bilgi bulunmaması sebebiyle eseri şerh edenin Kemalpaşazâde olduğuna dair bilgi teyit edilememiştir.Nüshanın bulunduğu koleksiyon adı ve demirbaş numarası 1a sayfasında kayıtlıdır. Söz başlarının üzerine kırmızı mürekkeple çizgi konulmuştur. Sayfa kenarlarında tashihler ve ta‘lîkât yer almaktadır. Nüsha arabî ve hindî rakamlarla numaralandırılmıştır. Hindî rakamlarda hatalar bulunduğundan dolayı kayıtta arabî rakamlar esas alınmıştır. Sayfa kenarlarında müşirler mevcuttur. Cilt özellikleri ve boyut bilgisi Süleymaniye Kütüphanesi tespit fişinden alınmıştır.Nüshanın bulunduğu koleksiyon adı ve demirbaş numarası 1a sayfasında kayıtlıdır. Söz başlarının üzerine kırmızı mürekkeple çizgi konulmuştur. Sayfa kenarlarında tashihler ve ta‘lîkât yer almaktadır. Nüsha arabî ve hindî rakamlarla numaralandırılmıştır. Hindî rakamlarda hatalar bulunduğundan dolayı kayıtta arabî rakamlar esas alınmıştır. Sayfa kenarlarında müşirler mevcuttur. Cilt özellikleri ve boyut bilgisi Süleymaniye Kütüphanesi tespit fişinden alınmıştır. Allahümme Salli ve Allahümme Bârik kelimeleriyle başlayan Salli-Bârik duaları olarak da bilinen dualarda yer alan Hz. Muhammed ve âline olan duanın, Hz. İbrahim ve âline olan duadan daha az ve derece itibariyle daha aşağıda olduğuna dair tartışmalar üzerine duadaki teşbihin yönüne dair kaleme alınmış bir risaledir.

Örnek Metin (98a)وله الحمد وعلى نبيه الصلوة والسلام وعلى آله وصحبه الكرام سمعت السيد الأجل... عبد الرحمن الحسيني السني... قال أكثر أقوال العلماء في توجيه التشبيه الذى يتضمنه قولنا اللهم صلى على محمد وعلى آل محمد كما صليت على إبراهيم وعلى آل إبراهيم من حيث أن هذه العبارة تقتضي أن يكون الصلوة على النبي عليه أفضل الصلواة والتسلمات وعلى آله أقل وأدون من الصلوة على إبراهيم إذ وجه الشبه يكون أقوى في المشبه به من المشبه ويخطر ببالي أن يجعل وجه الشبه كون كل من الصلوتين أفضل من الصلوة على السابقين فيكون الصلوة على سيد المرسلين أفضل من الصلوة على السابقين عليه (98b)إذ هذا المعنى لا يعلم من هذه العبارة إلا بهذا الوجه كما لا يخفى على من له أدنى فطانة والله تعالى الموفق والمعين

Eser türü Telif.

Tasnif numarası/Konu 297.44 / Hz. Muhammed’in nübüvvetinin sıhhati

Koleksiyon no. 00356-007

Yaprak, satır, sütun sayısı 98a-b yk., 21st. ;

Cilt özellikleri Siyah meşin cilt.

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Ta‘lîk.

Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 853; Bağdatlı İsmâil Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, II, 224; Harun Anay, “Celâleddin Devvânî Hayatı, Eserleri, Ahlak ve Siyaset Düşüncesi” (Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi, 1994):147-148

Mühürler Vakıf mührü, Karaçelebizâde Hüsâmeddin Hüseyin Efendi, “Vakafe’l-Mevlâ el-Fâzıl Hüsâmeddin eş-Şehîr bi-Karaçelebizâde el-Munfasıl an Kazâ’i Asâkir-i Rumeli li-Evlâdihî sümme li-Evlâdi Evlâdihî’l-Ulemâ’ sümme ve sümme sümme”, 1022, 1a, 35a, 54aVakıf mührü, Karaçelebizâde Hüsâmeddin Hüseyin Efendi, “Vakafe Hüseyin eş-Şehîr bi-Karaçelebizâde”, 96a, 169a