Hâşiye ale’l-Mutavvel. | Kütüphane.osmanlica.com
Aramaya Dön

Hâşiye ale’l-Mutavvel.
(حاشية على المطول.)

İsim Hâşiye ale’l-Mutavvel.
İsim Orijinal حاشية على المطول.
Yazar Seyyid Şerîf Cürcânî
Yazar Orijinal السيد الشريف الجرجاني، أبو الحسن علي بن محمد بن علي الجرجاني الحنفي
Konu Afro-Asyatik (Hami-Sami) diller / Diğer diller / Dil ve dilbilim.
Tür Kitap
Dil Arapça
Dijital Evet
Yazma Evet
Fiziksel Boyutlar 169x112-123x61 mm.
Kütüphane: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası 231383
Kayıt Numarası 231383
Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Çorlulu Ali Paşa
Notlar Türkiye kütüphanelerinde 200 kadar yazma nüshası bulunan eserin müellife nispeti, biblo-biyografi kaynaklarındaki metinle uyumlu bilgilerin (Keşf, I, s.473) yanı sıra Hüsâmzâde Muslihuddin Mustafa er-Rûmî’nin (893/1488) eser üzerine yazdığı haşiye tarafından da desteklenmektedir. Hüsâmzâde mukaddimesinde ve metin içinde (ör. Çorlulu Ali Paşa / 00375-001 7b, 42b) metnin sahibinden eş-Şerîf vasfıyla bahsetmektedir. Eserin mukaddimesinde müellif, daha önce Mutavvel’i okuturken kaydettiği notları, okuttuğu kişilerin isteği üzerine ayrıntılandırdığını ve haşiyenin ortaya çıktığını belirtmektedir. Nüshaların çoğunda (ör. müellifin vefatından dokuz yıl sonra (825) istinsah edilmiş Şehid Ali Paşa / 02178) bu mukaddime bulunmamaktadıdır. Elimizdeki nüsha baştan 15 yaprak kadar eksiktir, tam halinde mukaddimeyi içerip içermediği tespit edilememiştir. Hacı Mahmud Efendi / 06526, Hamidiye / 01228, Kadızade Mehmed / 00441, Mihrişah Sultan / 00404 vd. nüshalarda ise ilgili mukaddime vardır. Rastlayabildiğimiz en erken tarihli nüsha müellif hayattayken istinsah edilmiş 809 tarihli Hacı Mahmud Efendi / 06526 nüshası olup ilgili mukaddimeyle başlamaktadır. İki nüshada ise müellifin mukaddimesinin yerine الحمد لله خالق البرايا şeklinde başlayan, hamdele ve salveleden ibaret farklı bir mukaddimeye rastlanmıştır. Bkz. Manisa İl Halk Kütüphanesi / 9829 ve Yahya Tevfik / 00338 (sayfa kenarında). Eserin birçok baskısı mevcuttur.Metin yaldız dolgulu cedvel içine yazılmıştır. Kavluhû ifadelerinde ve vurgu için çizilen çizgilerde kırmızı mürekkep kullanılmıştır. 212a sayfasında bir sonraki müellifin ve eserin bilgisi (Abdullah Yezdî ale’l-Hitâî) kayıtlıdır. Daha önce onarım görmüş olduğu anlaşılmakta olan nüshanın özellikle alt kenar ve sırt kısmı kurt yenikleri nedeniyle mevcut görüntüde harap haldedir.Nüshanın tespit fişinde kaydı yoktur. Öyle anlaşılıyor ki nüshanın başlangıç yaprakları bulunmayıp ilk sayfasının başında serlevha veya besmele görülmediğinden gözden kaçarak içinde bulunduğu mecmuada bir önceki eserin devamı zannedilmiştir. Sekkâkî’nin Miftâhu’l-Ulûm adlı sarf, nahiv ve belagat bölümlerinden oluşan eserinin belagat konulu üçüncü bölümünün Kazvînî tarafından yeniden düzenlenmiş biçimi olan ve Telhisu’l-Miftah adıyla bilinen eser üzerine Taftazânî’nin kaleme aldığı şerhlerden biri olan Mutavvel üzerine Seyyid Şerif Cürcânî tarafından yazılmış haşiyedir.
Örnek Metin (61a) مدلولات الألفاظ هذا تقريرالجواب إن أورد السؤال على اعتبار القصد في مفهوم الافتراء وإن أورد على قوله فالمعنى أقصد الافتراء فتقريره أن العرب يستعمل الأفعال المذكورة... قوله وفيه بحث وذلك لأن الانحصار في الإخبار والإنشاء إنما هو في ما يكون كلاما حقيقة وقول المجنون ليس بكلام حقيقة... (211b) قال أي قول صمة ابن عبد الله أقول الصمة الردل الشجاع والذكر من الحياة وبه سمي الشخص قال أو لا يكون لكل كلمة من إحدى القرينتين مقابل من الأخرى نحو إنا أعطيناك الكوثر فصل لربك وانحر أقول وجه ذلك في حاشيته بأن المراد بالمقابلة أن يكون تقدير الكلمات...ويقال فرس ورد وأسد ورد وهو الذي بين الكميت والأشقر قال ومثل الخيفاء أقول يقال فرس أخيف بين الخيف إذا كان إحدى عينيه زرقاء والأخرى سوداء قال ومثل الرقطاء اقول الرقطة سوداء يشوبه نقط بياض يقال دجاجة رقطاء والله أعلم بالصواب وإليه المرجع والمآب وصلى الله على سيدنا محمد وآله أجمعين آمين.
Eser türü Haşiye.
Tasnif numarası/Konu 492.7 / Arap dili
Koleksiyon no. 00376-002
Yaprak, satır, sütun sayısı 61a-211b yk., 19 st. ;
Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.
Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih.
Mühürler Vakıf mührü, Sadrâzam Çorlulu Ali Paşa, “Hâzâ mimmâ Vakafehu’l-Vezîru’l-A‘zam Ali Paşa b. el-Hâcc Muhammed Ağa Afallâhu anhumâ”, 1120, 72a...192aVakıf mührü, “Dersa'âdet Birinci Dâire-i Vakfiyye“, 1a
Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Aramaya Dön
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Kaynağa git

Hâşiye ale’l-Mutavvel.

(حاشية على المطول.)
Yazar Seyyid Şerîf Cürcânî
Yazar Orijinal السيد الشريف الجرجاني، أبو الحسن علي بن محمد بن علي الجرجاني الحنفي
Konu Afro-Asyatik (Hami-Sami) diller / Diğer diller / Dil ve dilbilim.
Tür Kitap
Dil Arapça
Dijital Evet
Yazma Evet
Fiziksel Boyutlar 169x112-123x61 mm.
Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası 231383
Kayıt Numarası 231383
Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Çorlulu Ali Paşa
Notlar Türkiye kütüphanelerinde 200 kadar yazma nüshası bulunan eserin müellife nispeti, biblo-biyografi kaynaklarındaki metinle uyumlu bilgilerin (Keşf, I, s.473) yanı sıra Hüsâmzâde Muslihuddin Mustafa er-Rûmî’nin (893/1488) eser üzerine yazdığı haşiye tarafından da desteklenmektedir. Hüsâmzâde mukaddimesinde ve metin içinde (ör. Çorlulu Ali Paşa / 00375-001 7b, 42b) metnin sahibinden eş-Şerîf vasfıyla bahsetmektedir. Eserin mukaddimesinde müellif, daha önce Mutavvel’i okuturken kaydettiği notları, okuttuğu kişilerin isteği üzerine ayrıntılandırdığını ve haşiyenin ortaya çıktığını belirtmektedir. Nüshaların çoğunda (ör. müellifin vefatından dokuz yıl sonra (825) istinsah edilmiş Şehid Ali Paşa / 02178) bu mukaddime bulunmamaktadıdır. Elimizdeki nüsha baştan 15 yaprak kadar eksiktir, tam halinde mukaddimeyi içerip içermediği tespit edilememiştir. Hacı Mahmud Efendi / 06526, Hamidiye / 01228, Kadızade Mehmed / 00441, Mihrişah Sultan / 00404 vd. nüshalarda ise ilgili mukaddime vardır. Rastlayabildiğimiz en erken tarihli nüsha müellif hayattayken istinsah edilmiş 809 tarihli Hacı Mahmud Efendi / 06526 nüshası olup ilgili mukaddimeyle başlamaktadır. İki nüshada ise müellifin mukaddimesinin yerine الحمد لله خالق البرايا şeklinde başlayan, hamdele ve salveleden ibaret farklı bir mukaddimeye rastlanmıştır. Bkz. Manisa İl Halk Kütüphanesi / 9829 ve Yahya Tevfik / 00338 (sayfa kenarında). Eserin birçok baskısı mevcuttur.Metin yaldız dolgulu cedvel içine yazılmıştır. Kavluhû ifadelerinde ve vurgu için çizilen çizgilerde kırmızı mürekkep kullanılmıştır. 212a sayfasında bir sonraki müellifin ve eserin bilgisi (Abdullah Yezdî ale’l-Hitâî) kayıtlıdır. Daha önce onarım görmüş olduğu anlaşılmakta olan nüshanın özellikle alt kenar ve sırt kısmı kurt yenikleri nedeniyle mevcut görüntüde harap haldedir.Nüshanın tespit fişinde kaydı yoktur. Öyle anlaşılıyor ki nüshanın başlangıç yaprakları bulunmayıp ilk sayfasının başında serlevha veya besmele görülmediğinden gözden kaçarak içinde bulunduğu mecmuada bir önceki eserin devamı zannedilmiştir. Sekkâkî’nin Miftâhu’l-Ulûm adlı sarf, nahiv ve belagat bölümlerinden oluşan eserinin belagat konulu üçüncü bölümünün Kazvînî tarafından yeniden düzenlenmiş biçimi olan ve Telhisu’l-Miftah adıyla bilinen eser üzerine Taftazânî’nin kaleme aldığı şerhlerden biri olan Mutavvel üzerine Seyyid Şerif Cürcânî tarafından yazılmış haşiyedir.
Örnek Metin (61a) مدلولات الألفاظ هذا تقريرالجواب إن أورد السؤال على اعتبار القصد في مفهوم الافتراء وإن أورد على قوله فالمعنى أقصد الافتراء فتقريره أن العرب يستعمل الأفعال المذكورة... قوله وفيه بحث وذلك لأن الانحصار في الإخبار والإنشاء إنما هو في ما يكون كلاما حقيقة وقول المجنون ليس بكلام حقيقة... (211b) قال أي قول صمة ابن عبد الله أقول الصمة الردل الشجاع والذكر من الحياة وبه سمي الشخص قال أو لا يكون لكل كلمة من إحدى القرينتين مقابل من الأخرى نحو إنا أعطيناك الكوثر فصل لربك وانحر أقول وجه ذلك في حاشيته بأن المراد بالمقابلة أن يكون تقدير الكلمات...ويقال فرس ورد وأسد ورد وهو الذي بين الكميت والأشقر قال ومثل الخيفاء أقول يقال فرس أخيف بين الخيف إذا كان إحدى عينيه زرقاء والأخرى سوداء قال ومثل الرقطاء اقول الرقطة سوداء يشوبه نقط بياض يقال دجاجة رقطاء والله أعلم بالصواب وإليه المرجع والمآب وصلى الله على سيدنا محمد وآله أجمعين آمين.
Eser türü Haşiye.
Tasnif numarası/Konu 492.7 / Arap dili
Koleksiyon no. 00376-002
Yaprak, satır, sütun sayısı 61a-211b yk., 19 st. ;
Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.
Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih.
Mühürler Vakıf mührü, Sadrâzam Çorlulu Ali Paşa, “Hâzâ mimmâ Vakafehu’l-Vezîru’l-A‘zam Ali Paşa b. el-Hâcc Muhammed Ağa Afallâhu anhumâ”, 1120, 72a...192aVakıf mührü, “Dersa'âdet Birinci Dâire-i Vakfiyye“, 1a
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı yönlendiriliyorsunuz...

Lütfen bekleyiniz.